Sfakia-Kreta.nl

Hotel Stavris - Chora Sfakion - Crete - Greece

Zoeken op maat

Raki / Tsikoudia

Raki uit Kreta: de Kretenzische borrel

Elke herfst na de druivenoogst beginnen er overal in Griekenland wijnfestivals. Een paar dagen later wordt in de regio's Thessalië, Epirus, Macedonië en op het eiland Kreta het Tsipouro-festival gehouden. Op Kreta heten ze Raki-festival, of 'rakizio'.

Tsipouro is een sterk alcoholisch gedistilleerd drankje van ongeveer 37% alcohol en is gemaakt uit het bezinksel van de wijnmost, druivensap dat nog niet (geheel) gegist is, na het persen van druiven voor het maken van wijn. De naam tsipouro wordt in heel Griekenland gebruikt, behalve op Kreta, waar hetzelfde drankje, maar dan met een sterker aroma, bekend staat als tsikoudia, maar vaak wordt de Oriëntaalse naam raki gebruikt. Hiervan afgeleid is de term "rakizio", dat verwijst naar het distillatieproces van het drankje, dat meestal gepaard gaat met een groot feest onder familie, vrienden en buren.

Turkse raki, haar nationale drank, is heel wat anders dan de Kretenzische raki. Turkse raki wordt gemaakt met anijszaad, Kretenzische raki niet.

In het Nabije- en Middenoosten is het drankje bekend onder verschillende namen, zoals Araka, Araki, Ariki, duidelijk van dezelfde oorsprong. Sommige beweren dat 'raki' is afgeleid van 'iraqi' (van Irak), waar het drankje oorspronkelijk vandaan zou komen en zich vervolgens over andere regio's zou hebben verspreid. Andere beweren dat het woord afkomstig is van de razaki-druiven die gebruikt werden om het te maken. Beide theoriën klinken overtuigend. Tenslotte is er nog de theorie dat 'arak' in het Arabisch 'zweet' betekent en 'araki' 'dat wat je aan het zweten maakt'. Als je teveel raki drinkt ga je soms zweten, en wanneer raki gedistilleerd wordt valt het druppel voor druppel in het vat, als zweet, dus dat zou ook nog kunnen kloppen.

Tijdens de Turkse bezetting van Kreta gaven de Turken hun naam raki aan het plaatselijke drankje tsikoudia, omdat er wel enige gelijkenis was. Nu worden beide namen kriskras door elkaar gebruikt op Kreta.

De Turkse raki heeft een 300 jaar oude geschiedenis. Maar het drankje raki gaat nog veel verder terug: beroemde kopersmeden uit Armenië en de Pont maakten al fraai gedecoreerde distillatievaten, wat bevestigd dat distilleren al bekend was in het Byzantijnse Rijk (395-1453 n.Chr.).

Maar de geschiedenis gaat nog verder terug, tot de Minoïers en de Myceners (tot 2000 jaar v.Chr.), die hun maaltijden vergezeld deden gaan van tsikoudia.

Nog maar een paar jaar geleden kregen de echt exclusief Griekse drankjes naamsbescherming, zoals ouzo, tsipouro, tsikoudia en Corinthische bessenjenever. De Europese Unie beschermt de volgende unieke drankjes als 'origineel' als ze ook echt uit hun oorspronkelijke regio komen: Cognac, Brandy de Jerez, Grappa di Barolo, Berliner Kümmel, Genièvre Flandres Artois, Scotch Whisky, Irish Whiskey, en Tsikoudia van Kreta.

De namen tsipouro, tsikoudia en ouzo worden vaak door elkaar gehaald. Ouzo komt traditioneel uit Griekenland en behoort tot de 'geaniseerde' dranken en heeft een anijssmaak (de gebruike anijssmaakstof geeft ouzo zijn witte kleur, wanneer het gemixt wordt met water). Tsikoudia (raki) smaakt nooit naar anijs, en tsipouro soms. is being produced traditionally and exclusively in Greece. It belongs to the "anise" category and has an aniseed flavour (aniseed is what gives ouzo its trademark milky countenance when water is added). Het 'aniseren' gebeurt door de toevoeging van het endemische mastiekhars, 'masticha', uit de Griekse mastiekboom (Chios), gember, kaneel en andere aromatische zaden, planten en vruchten en geeft ouzo zijn specifieke smaak. Het wordt dus op heel andere wijze gemaakt dan tsipouro en tsikoudia (raki).

Tsikoudia is bekend als zivania op Cyprus en souma op de Cycladen.

Zoals zoveel gastronomische heerlijkheden hebben ook alcoholische drankjes hun oorsprong in de armoede van de mensen. Tsipouro en tsikoudia worden gemaakt in gebieden met slechte wijnopbrengst door matig vruchtbare grond. Daardoor mocht van het geproduceerde niets verloren gaan, zo weinig als er van was. Aldus zorgde de druivenpluk ieder jaar voor de volgende producten: hout voor de open haard, druivenbladeren voor het koken (de beroemde Griekse gevulde druivenbladeren, 'dolmades'), druiven als fruit en in gebak, natuurlijk wijn en wijnmost die overblijft na het persen van de druiven. Van sommige wijnmost ontstaat een soort stroop die samen met deeg in allerlei zoetwaren wordt gebruikt. Wat dan nog overblijft bestaat uit wijnmost, druivenpitten, druivenvelletjes en kleine druiventakjes en wordt nog niet weggegooid, zuinig als men moest zijn. Het wordt goed verpakt in de zon te gisten gelegd en even later vormt het de basis voor het stoken van tsipouro en raki.


© Jarmila Peskova Skranakova - hier wordt raki gestookt, in Lassithi

Het maken van wijn gebeurt in speciale stenen constructies genaamd "patitiria", of wijnpersen. Dit kan gebeuren met de voeten, of met kleine machines. Wat overblijft in de patitiria na het wegstromen van het druivensap, wordt te gisten gelegd en dan gedistilleerd. Traditionele distilleerderijen bestaan uit grote koperen distillatieketels en hebben grote koperen distillatiepijpen op de ketel, waaruit de stoom kan ontsnappen. De distillatiekolven die naar de raki-vaten lopen, zijn gevuld met koud water, zodat uit de stoom het distillaat condenseert. Op de bodem van de kolven ligt eerst wat groenvoer, waarop de gegiste wijnmost wordt gelegd en vermengd met water en wat wijn. Het geheel wordt hermetisch afgesloten en dan wordt het grote vuur eronder aangestoken.

Na ongeveer een half uur druppelt de eerste raki (tsikoudia) in het opvangvat. De eerste raki kan niet gedronken worden omdat het te sterk is en teveel onverteerbare alcohol bevat (methanol). Maar op Kreta zijn er toch die het drinken...


© Paleochora-online.de

Het laatste distillaat bevat de minste alcohol. De eigenlijke tsikoudia, of raki, wordt 'midstrooms' geproduceerd. Het hele proces duurt zo'n drie uur, waarin de eigenaar van de ketels voortdurend moet proeven voor smaak en alcoholsterkte, waarna hij het vuur moet temperen of juist aanwakkeren, om tenslotte de distillatie te stoppen wanneer de gewenste smaak is bereikt. In Kreta wordt de Baumé hydrometer gebruikt om het alcoholpercentage vast te stellen. Dit is een geijkt glazen buisje dat in de vloeistof drijft als een dobber en waarop een schaal kan worden afgelezen. De raki is goed bij 17 graden Baumé (= 40%) of soms 18 graden (=43%).


Baumé hydrometer

Voor de productie van goede tsikoudia zijn vaak twee tot drie distillatierondes nodig om een distillaat te krijgen met het gewenste schone, heldere aroma.

Het distilleren is een echte happening, waarbij familie, vrienden en buren samen komen om te eten en vele proefslokjes te nemen tijdens het proces

In sommige plaatsen op Kreta wordt een variatie van tsikoudia gemaakt, genaamd mournoraki. Deze is roodgekleurd en is gedistilleerd van moerbeibessen. Het is behoorlijk zeldzaam en zelfs nog sterker dan gewone raki. Het wordt wel gevonden in Anopoli, boven Sfakia in de bergen.


Raki-distilleerderij Kallikratis - © Wiltrud Klundt Okt. 2003

Een paar tips over het drinken van raki:

Als toerist op Kreta hebt u 100% kans dat u eerder vroeg dan laat tenminste 1 glaasje raki krijgt aangeboden. Voor nieuwe bezoekers gebeurt dit meestal na uw eerste diner in een Kretenzisch restaurant of taverna. De ervaring leert, dat hoe toeristischer het restaurant is, des te matiger is de kwaliteit van de aangeboden raki. Dit is niet de raki die wij hier beschrijven en zal mogelijk uw oordeel negatief doen uitslaan.

Gelukkig zijn er genoeg plaatsen waar goede raki geserveerd wordt, of waar u na het diner een klein karafje gratis krijgt aangeboden. Als u wilt kunt u hier lekker van genieten. Als u nog niet gewend bent aan raki, let dan op de volgende zaken: drink nooit raki op een lege maag, mix de raki niet met water, of drink geen raki en wijn door elkaar. En als u geen raki wilt drinken die u is aangeboden: laat uw glas vol staan! Ook al kiepert u uw glas stiekem in de planten, uw gastheer zal bij terugkomst aan uw tafel uw lege glas zien en denken dat het u heeft gesmaakt. U krijgt er dan vaak nog een. "Zeg maar nee, dan krijg je er twee!" Drinkt u eenmaal raki, hou het er dan bij, en ga niet over op bier of wijn, want u zult een verschrikkellijke kater krijgen.

Een paar glaasjes raki kunnen uw geest bijzonder helder maken. Na het drinken van raki is ook bekend dat u tijdens uw slaap speciale dromen krijgt, 'raki dreams', die erg levendig zijn: het lijkt of u wakker bent en dat er vanalles met u gebeurt, heel spannend. Teveel drinken is natuurlijk ook met raki helemaal niet leuk.

Wanneer raki u bevalt, bedenk dan dat het buiten Kreta niet te koop is. U zult het van Kreta mee naar huis moeten nemen, of moeten wachten tot de volgende vakantie op Kreta. Raki is in ieder dorp te koop en is erg goedkoop. Laat u goed adviseren door een Kretenzer die u kent of vertrouwt, of vraag bij uw favoriete restaurant of u een flesje kunt kopen. Als u Kretenzische vrienden hebt gemaakt en een tijdje bij hen hebt verbleven, dan krijgt u vaak ook een flesje voor thuis als kado. Let op de geldende bagage-voorschriften: u mag het wellicht niet in de handbagage vervoeren.

 

Kretenzers gebruiken raki behalve als drankje ook als medicijn. Gemengd met honing of Griekse koffie zou het helpen bij hoofdpijn, griep en diarree.

Een glaasje raki kost in niet-toeristisch Kreta zo'n 80 eurocent per glas, of 4 euro voor een karafje.


Raki-distilleerderij Kallikratis - © Wiltrud Klundt Okt. 2003

Hoe spreek je 'Tsikoudia' uit in het Grieks

 

holiday accommodations in Sfakia, Crete: hotel, rooms, studios, apartments, hire cars/ rent car
Onze selectie van sfeervolle kleinschalige vakantie-
accommodaties in Sfakia, zuidwestkust Kreta

Hotels, Kamers, Studio's, Appartementen, Autohuur, Taxi


Wat is er nieuw op deze site over Sfakia en Kreta:
Praktische informatie voor bezoekers aan Sfakia en Kreta
uk deutsch Nederlands
hand Dienstregeling veerboten zuidwestkust Kreta 2016
hand Vliegvelden Kreta: aankomst- en vertrektijden 2016
Foto's rond Loutro April 2011 Janni
Alle websites van Chora Sfakion
hand Foto's rond Sfakia October 2014 Wiltrud
hand Foto's rond Sfakia April 2014 Wiltrud
Bettina's Actuele Foto's van Sfakia 2011 hand Ga mee vissen met vissersboot in Chora Sfakion
Foto's Bergtop Pachnes Okt 2008 Wiltrud
Video's van Sfakia en Kreta speciale selectie
Foto's van Chora Sfakion in Mei en Juni 1 2008
Wandeling naar Mount Gingilos
Herre
Grieks en Kretenzisch Pasen en Kerstmis
Onderwaterfoto's Duikschool Sfakia Damoulis
Wandeling Agios Ioannis - Selouda - Agios Pavlos 2008 Stuur ons je eigen foto's van je Kreta-vakantie
Foto's Sfakia & Kreta Juni/Juli 2008 Angelika
Kreta Foto's Mei 2008 Mary en Denis
3D Tekeningen van de White Mountains Steve
Loutro & omgeving Foto's Herre
Panorama Foto's Patrick
Foto's Sfakia en Kreta in April 2008 Wiltrud
Wolfgang Kistler's Sfakia Picture Gallery
De Olijfboom en Olijfolie
Kaarten van Kreta en de regio Sfakia Foto's van Frangokastello
Top van Pachnes Panorama Kaart Steve Paleochora Foto's Fabrice
Bezoek aan Mouri, hoogste bergdorp van Sfakia George Sfakia 1968 - 2003 france swiss documentaire Jean-Jacques
Griekse Naamdagen: Kalender en Alfabetisch De Sfakia en Kreta Foto Gallery  > 4700 foto's
Gavdos eiland foto-reportage Steve Statistieken Inkomend Toerisme Griekenland
Ian's Bergwandel-foto's uit Sfakia
deel 1 - deel 2 Nov 2005
Diloti - Grieks Kaartspel
Geschiedenis van Kreta
Vogels observeren in Frangokastello Nov 2005
Foto's van Sfakia 1 - 2 - 3 Okt 2005
Griekenlands positie in de Europese Unie -
vergeleken met 13 andere landen
Interactieve Satellietkaart van Kreta Hoe de kloven op Kreta zijn ontstaan
3D Satellietbeelden van Kreta Meer dan 1700 links over Kreta
4 Grote Kaarten van Kreta - wegenkaarten Kreta Griekse cultuur vergeleken met Europa
Raki - Tsikoudia : Kretenzische borrel Winter in Sfakia Foto-verslag 2002 - 2003
Sfakia Dialect Peter Trudgill Kruiden en specerijen op Kreta
Winden op Kreta The Sphakia Survey: archaeological project
Kretenzers buiten Kreta Sfakianen en de Doriërs
Sociale en culturele vergelijking van Griekenland met andere Europese landen Kaart van het dorp Chora Sfakion / Khóra Sfakíon
Stedenkaarten Chania - Rethymnon - Heraklion
Tavli - Griekenlands Nationale Spel Foto's van Samariakloof en Imbroskloof

 

< Terug naar homepage

Laatste update: 9 August, 2012 .

Copyright © Sfakia-Kreta.nl 1999 - 2017. Alle rechten voorbehouden.